Từ năm tài chính 2025, một thay đổi quan trọng trong quản lý tài chính doanh nghiệp sẽ chính thức có hiệu lực: doanh nghiệp quy mô lớn phải thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính bắt buộc, theo Nghị định 90/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định 17/2012/NĐ-CP).
Quy định này được đánh giá là bước tiến quan trọng nhằm tăng cường minh bạch tài chính, bảo vệ nhà đầu tư, hạn chế rủi ro và nâng cao tính tuân thủ tại các doanh nghiệp không thuộc nhóm FDI, ngân hàng hay công ty đại chúng.
Vậy doanh nghiệp nào được xem là quy mô lớn? Quy định này ảnh hưởng ra sao? Và doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi Nghị định bắt đầu áp dụng?
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ.
1. Vì Sao Có Quy Định Kiểm Toán Bắt Buộc Cho Doanh Nghiệp Quy Mô Lớn?
Trước đây, Luật Kiểm toán độc lập và Nghị định 17/2012/NĐ-CP chỉ yêu cầu kiểm toán bắt buộc đối với:
-
Doanh nghiệp FDI
-
Tổ chức tín dụng
-
Công ty đại chúng
-
Doanh nghiệp bảo hiểm, tài chính
-
Một số đơn vị có vốn Nhà nước
Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế mở, nhiều doanh nghiệp tư nhân Việt Nam phát triển nhanh, quy mô lớn, có tác động đáng kể đến thị trường nhưng không thuộc nhóm bắt buộc kiểm toán.
Điều này dẫn đến:
-
Thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính
-
Rủi ro khi vay vốn, gọi vốn hoặc tham gia M&A
-
Khó khăn cho cơ quan quản lý trong đánh giá rủi ro hệ thống
Do đó, Nhà nước ban hành Nghị định 90/2025/NĐ-CP nhằm mở rộng phạm vi doanh nghiệp phải kiểm toán.
2. Doanh Nghiệp Như Thế Nào Được Xếp Vào “Quy Mô Lớn”?
Theo Nghị định 90/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp được xem là quy mô lớn nếu đáp ứng từ 2 trong 3 tiêu chí sau (tính theo số liệu năm tài chính liền kề trước đó):
1) Lao động
-
Số lao động bình quân tham gia BHXH đạt mức quy định (ví dụ: ≥ 300 lao động — ghi rõ khi văn bản chính thức ban hành).
2) Doanh thu
-
Doanh thu thuần trong năm vượt ngưỡng theo quy định (ví dụ: ≥ 300 tỷ đồng).
3) Tổng tài sản
-
Tổng tài sản cuối năm vượt ngưỡng quy định (ví dụ: ≥ 200 tỷ đồng).
(Lưu ý: các con số cụ thể sẽ tùy theo Nghị định chính thức, bạn có thể bổ sung khi cơ quan Nhà nước công bố toàn văn.)
Chỉ cần đáp ứng 2/3 điều kiện, doanh nghiệp sẽ phải kiểm toán bắt buộc từ năm 2025.
3. Khi Thuộc Diện Quy Mô Lớn – Doanh Nghiệp Cần Kiểm Toán Những Gì?
Doanh nghiệp phải thực hiện kiểm toán:
-
Báo cáo tài chính năm
-
Báo cáo tài chính hợp nhất (nếu có công ty con)
-
Các báo cáo theo yêu cầu pháp luật chuyên ngành
Kiểm toán phải được thực hiện bởi:
-
Doanh nghiệp kiểm toán độc lập, hoặc
-
Chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài tại Việt Nam
4. Mức Phạt Nếu Không Thực Hiện Kiểm Toán Bắt Buộc
Theo Nghị định 41/2018/NĐ-CP, doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc nhưng không kiểm toán sẽ bị:
-
Phạt tiền từ 40 – 50 triệu đồng
-
Có thể bị xem xét trách nhiệm trong các hồ sơ vay vốn, hồ sơ dự án
-
Tổn thất uy tín khi làm việc với đối tác hoặc cơ quan Nhà nước
5. Doanh Nghiệp Cần Chuẩn Bị Gì Trước Khi Nghị Định Áp Dụng?
Để không bị động, doanh nghiệp nên chuẩn bị trước:
✔ Rà soát số liệu năm 2024
Xác định doanh nghiệp có thuộc diện “quy mô lớn” theo 3 tiêu chí hay không.
✔ Sắp xếp lại hệ thống kế toán – tài chính
Đảm bảo chứng từ rõ ràng, đối chiếu công nợ, sổ sách sạch sẽ.
✔ Tìm đơn vị kiểm toán uy tín
Ưu tiên các doanh nghiệp kiểm toán được Bộ Tài chính cấp phép.
✔ Lên kế hoạch kiểm toán sớm
Tránh tình trạng “kẹt lịch” vào cuối quý I mỗi năm.
6. T.L.C Auditing – Đồng Hành Cùng Doanh Nghiệp Trong Thay Đổi Mới 2025
Với nhiều năm kinh nghiệm trong kiểm toán doanh nghiệp tư nhân, FDI, tài chính – bảo hiểm và các dự án sử dụng vốn Nhà nước, T.L.C Auditing hỗ trợ:
-
Tư vấn xác định doanh nghiệp có thuộc diện “quy mô lớn”
-
Lập kế hoạch kiểm toán phù hợp theo VACPA
-
Kiểm toán báo cáo tài chính nhanh chóng, đúng chuẩn mực
-
Hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hệ thống kế toán – kiểm soát nội bộ
Tư vấn miễn phí 1:1 – chỉ cần gửi báo cáo tài chính 2024 hoặc số liệu 3 tiêu chí.
